phi ngã
Định nghĩa
- Danh từ (Triết học):
- Khái niệm phủ nhận cái tôi cá nhân, cái bản ngã: "Phi ngã" là một thuật ngữ triết học và tôn giáo, đặc biệt trong Phật giáo, chỉ trạng thái vô ngã, không có một cái tôi cố định, độc lập và thường hằng.
- Cái không phải là bản thân mình: Trong một số ngữ cảnh triết học khác, "phi ngã" có thể chỉ những gì thuộc về thế giới bên ngoài, đối lập với cái "ngã" (cái tôi chủ quan).
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Giáo lý trung tâm của đạo Phật là thuyết vô thường, khổ và phi ngã. (Một trong những giáo lý cốt lõi của Phật giáo là học thuyết về vô thường, khổ đau và vô ngã.)
- Trong tư tưởng của một số triết gia, sự phân biệt giữa "ngã" và "phi ngã" là nền tảng của nhận thức. (Trong tư tưởng của một số triết gia, sự phân biệt giữa "cái tôi" và "cái không phải tôi" là nền tảng của nhận thức.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Tính phi ngã": đặc tính vô ngã, không có tự ngã.
- Các thiền giả tu tập để thấu hiểu tính phi ngã của vạn pháp. (Các thiền giả tu tập để thấu hiểu đặc tính vô ngã của mọi hiện tượng.)
- "Tinh thần phi ngã": tinh thần xả bỏ cái tôi, vị tha.
- Anh ấy làm việc với một tinh thần phi ngã, luôn nghĩ đến lợi ích tập thể trước tiên. (Anh ấy làm việc với một tinh thần vị tha, luôn nghĩ đến lợi ích tập thể trước tiên.)
Biến thể và từ liên quan
- Vô ngã (danh từ): từ đồng nghĩa, thường dùng phổ biến hơn trong Phật giáo và đời sống để chỉ cùng khái niệm "phi ngã".
- Sống với tâm vô ngã sẽ giúp ta giảm bớt khổ đau. (Sống với tâm vô ngã sẽ giúp chúng ta giảm bớt khổ đau.)
- Ngã (danh từ): cái tôi, bản ngã (khái niệm đối lập).
- Chấp ngã là nguồn gốc của mọi phiền não. (Bám víu vào cái tôi là nguồn gốc của mọi phiền não.)
Từ đồng nghĩa
- Vô ngã: không có cái tôi cố định.
- Phủ định tự ngã: sự phủ định bản ngã.
Lưu ý sử dụng
- Ngữ cảnh: Từ "phi ngã" chủ yếu được sử dụng trong các văn bản, thảo luận về triết học, tôn giáo (đặc biệt là Phật giáo), tâm lý học. Ít phổ biến trong giao tiếp hàng ngày thông thường.
- Sắc thái: Mang sắc thái học thuật, trừu tượng. Trong đời sống, khi muốn diễn đạt ý "không vì bản thân", người ta thường dùng các từ như "vị tha", "quên mình" hơn là "phi ngã".